Reforma edukacji 2024-2031

Od 1 września 2026 r. rozpoczyna się kolejny etap reformy edukacji „Kompas Jutra”. Zmiany obejmują nową podstawę programową wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, ramowe plany nauczania i organizację pracy szkoły.

 

1. Nowa podstawa programowa – kiedy zaczyna obowiązywać?

Zmiany są wdrażane etapami.

• Od 1 września 2026 r. nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego obejmuje wszystkie dzieci w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych i innych formach wychowania przedszkolnego.
• Od 1 września 2026 r. nowa podstawa programowa szkoły podstawowej zaczyna obowiązywać w klasach I i IV.
• W kolejnych latach będzie wprowadzana w następnych klasach.
• Nowa podstawa programowa edukacji dla bezpieczeństwa będzie stosowana od 1 września 2027 r. w klasach VIII.

 

2. Nowe podejście do edukacji – więcej praktyki i sprawczości

Nowa podstawa programowa akcentuje nie tylko wiedzę, ale również jej praktyczne wykorzystanie.

Ważną rolę odgrywają:

• kompetencje fundamentalne – językowe, matematyczne, cyfrowe i ruchowe;
• kompetencje przekrojowe – m.in. rozwiązywanie problemów, współpraca, myślenie krytyczne i kreatywne oraz kierowanie własnym rozwojem;
• sprawczość ucznia;
• komunikacja i współpraca;
• doświadczenia edukacyjne.

 

3. Doświadczenia edukacyjne

Nowością w podstawie programowej są doświadczenia edukacyjne. Mają one wspierać rozwój osobisty, psychiczny, społeczny i fizyczny uczniów oraz wzmacniać ich poczucie sprawczości. Ich charakter ma być przede wszystkim praktyczny – uczeń powinien nie tylko zdobywać wiedzę, ale również działać, eksperymentować, rozwiązywać problemy, współpracować i wykorzystywać wiedzę w praktyce.

 

4. Tydzień projektowy

Nowym elementem organizacji pracy szkoły jest tydzień projektowy.

Uczniowie mają pracować nad projektami, które:

• rozwiązują konkretny problem;
• łączą wiedzę z różnych przedmiotów;
• rozwijają praktyczne umiejętności;
• uczą współpracy;
• rozwijają kompetencje interpersonalne;
• pozwalają na aktywne wykorzystywanie wiedzy zamiast jej biernego przyswajania.

Kiedy tydzień projektowy jest obowiązkowy?

Obowiązek będzie wprowadzany stopniowo:

• 2027/2028 – klasy IV–V;
• 2028/2029 – klasy IV–VI;
• 2029/2030 – klasy IV–VII;
• od 2030/2031 – klasy IV–VIII.

Czy można zorganizować go wcześniej?

Tak. Szkoły mogą organizować tydzień projektowy już np. w roku szkolnym 2026/2027 – w klasach IV–VIII szkoły podstawowej, a w roku szkolnym 2027/2028 – w klasach VI–VIII szkoły podstawowej, jeżeli dyrektor szkoły tak zdecyduje.

IBE przygotował praktyczne materiały pomagające szkołom zaplanować i przeprowadzić tydzień projektowy. Zobacz»

 

5. Telefony komórkowe

Od 1 września 2026 r. obowiązuje ustawowy zakaz korzystania z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych w szkołach podstawowych – zarówno publicznych, jak i niepublicznych. Zakaz obejmuje również przerwy oraz zajęcia edukacyjne organizowane poza terenem szkoły, z wyjątkami określonymi w ustawie. Zasady korzystania z urządzeń podczas wycieczek szkolnych określa statut szkoły.

W szkołach ponadpodstawowych nie wprowadzono jednolitego ustawowego zakazu. Statut szkoły określa zasady korzystania z telefonów i innych urządzeń elektronicznych.

Szkoła może również zorganizować miejsce przechowywania urządzeń. Szczegółowe zasady powinny zostać określone w statucie szkoły. 

 

6. Więcej godzin do dyspozycji dyrektora

W klasach IV–VIII zwiększa się pula godzin do dyspozycji dyrektora: z 4 do 6 godzin w całym cyklu kształcenia.

Godziny te mogą być przeznaczane również na zajęcia rozwijające kompetencje fundamentalne uczniów, w szczególności:

• językowe,
• matematyczne,
• cyfrowe,
• ruchowe.
   

7. Edukacja wczesnoszkolna – więcej czasu na realizację podstawy

W klasach I–III zwiększa się tygodniowy wymiar obowiązkowych zajęć edukacyjnych: z 20 do 21 godzin tygodniowo. Zmiana ma zapewnić odpowiedni czas na realizację nowej, zintegrowanej podstawy programowej edukacji wczesnoszkolnej. Nowa podstawa koncentruje się na rozwijaniu kompetencji fundamentalnych, kompetencji przekrojowych i sprawczości ucznia. 

 

8. Zmiany w godzinach wychowawczych

W klasach IV–VIII część godzin z wychowawcą musi być przeznaczona na rozwijanie umiejętności związanych z bezpiecznym zachowaniem w sytuacjach zagrożeń – zarówno w czasie pokoju, jak i wojny. Co najmniej jedna godzina zajęć z wychowawcą w miesiącu ma być poświęcona tej tematyce. Jednocześnie zrezygnowano z dotychczasowego szczegółowego określania tematyki godzin wychowawczych w ramowym planie nauczania. Zakres tematów wynika z nowej podstawy programowej.  

 

9. Sześć interdyscyplinarnych modułów tematycznych

Nowa podstawa programowa wprowadza sześć interdyscyplinarnych modułów tematycznych: 

• bezpieczeństwo i obrona,
• moduł medialny,
• moduł filozoficzny,
• moduł ekonomiczno-finansowy,
• moduł klimatyczny,
• moduł kultura.

Moduły mają pomagać w łączeniu wiedzy z różnych przedmiotów i pokazywaniu uczniom jej zastosowania w rzeczywistych sytuacjach. Treści tych modułów zostały powiązane z różnymi przedmiotami. 

Język obcy nowożytny nie został wskazany jako przedmiot realizujący odrębny moduł. Jednocześnie podejście interdyscyplinarne może być wykorzystywane w nauce języka poprzez projekty, zadania i sytuacje komunikacyjne łączące język angielski z tematyką innych przedmiotów. 

 

10. Przyroda wraca w klasach IV–VI

Od roku szkolnego 2026/2027 przyroda będzie realizowana w klasach IV–VI, po 3 godziny tygodniowo w każdej klasie. To zmiana względem obecnego układu, w którym przyroda jest realizowana tylko w klasie IV, a następnie uczniowie przechodzą do oddzielnych przedmiotów przyrodniczych. Nowa przyroda ma mieć charakter interdyscyplinarny i łączyć elementy biologii, geografii, chemii, fizyki. Dzięki temu uczniowie dłużej poznają zjawiska przyrodnicze w sposób całościowy, zanim w klasie VII przejdą do odrębnych przedmiotów. Zajęcia przyrody mają być organizowane w co najmniej dwugodzinnych blokach, co ma ułatwić prowadzenie doświadczeń, obserwacji i projektów wymagających większej ilości czasu.

 

11. Edukacja obywatelska zamiast WOS

W klasach VI i VII pojawia się przedmiot edukacja obywatelska. Wymiar: 1 godzina tygodniowo w klasie VI; 1 godzina tygodniowo w klasie VII. Przedmiot zastępuje dotychczasową organizację nauczania wiedzy o społeczeństwie w szkole podstawowej.

 

12. Zajęcia praktyczno-techniczne zamiast techniki

W klasach IV–VI technika zostaje zastąpiona przez zajęcia praktyczno-techniczne. Wymiar: klasa IV – 2 godziny tygodniowo; klasa V – 2 godziny tygodniowo; klasa VI – 2 godziny tygodniowo. Zajęcia mają mieć bardziej praktyczny charakter i umożliwiać uczniom wykonywanie zadań oraz projektów. W tygodniowym rozkładzie zajęć mają być planowane w dwugodzinnych blokach.

 

13. Edukacja zdrowotna – przedmiot obowiązkowy

Od 1 września 2026 r. edukacja zdrowotna będzie obowiązkowym przedmiotem w klasach IV–VIII szkoły podstawowej. Zajęcia będą prowadzone w wymiarze 1 godziny tygodniowo. W klasie VIII będą realizowane nie dłużej niż do końca stycznia. W szkołach ponadpodstawowych przedmiot będzie realizowany również w wymiarze 1 godziny tygodniowo, ale w dwóch wybranych przez dyrektora klasach – I i II, II i III albo I i III.

Oddzielnie będzie prowadzony nieobowiązkowy przedmiot „edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne”. W szkołach podstawowych przewidziano 1 godzinę w roku dla klas IV–VI oraz po 2 godziny w roku dla klas VII–VIII (przy proporcjonalnie zmniejszonej liczbie godzin edukacji zdrowotnej).

 

14. Nowe zasady żywienia w stołówkach i sklepikach szkolnych

Od 1 września 2026 r. obowiązuje nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia dotyczące zarówno żywienia zbiorowego, jak i produktów sprzedawanych w sklepikach szkolnych oraz automatach.

W stołówkach szkolnych nowe przepisy zakładają m.in:

• każdego dnia: warzywa lub owoce w każdym posiłku (z przewagą warzyw), produkty z różnych grup żywności, w przypadku żywienia całodziennego – min. 2 porcje mleka lub alternatyw roślinnych.
• w tygodniu: min. 1 porcja ryby, min. 1 potrawa z nasion roślin strączkowych (bez produktów odzwierzęcych), 2 porcje mięsa świeżego, maksymalnie 2 potrawy smażone (od poniedziałku do piątku).

Co ważne w dni, kiedy podawane jest mięso lub ryba, należy zapewnić alternatywę roślinną dla osób niespożywających produktów odzwierzęcych.

 

Rozporządzenie określa zamknięty katalog produktów dopuszczonych do sprzedaży na terenie szkół i przedszkoli (w tym w automatach). Wśród nich znajdują się m.in.:

• pieczywo, pieczywo półcukiernicze i cukiernicze (także bezglutenowe),
• kanapki,
• sałatki i surówki,
• mleko i produkty mleczne (również bezlaktozowe),
• napoje roślinne wzbogacone co najmniej w wapń i witaminę B12,
• produkty zbożowe,
• warzywa, owoce, orzechy, nasiona (bez dodatku cukru i soli),
• woda, soki i musy bez dodatku cukrów i substancji słodzących,
• napoje przygotowywane na miejscu – maks. 5 g cukrów dodanych w 250 ml,
• czekolada gorzka (min. 70% kakao). 

 

15. „Pracownie Kompas Jutra” – pieniądze na wyposażenie pracowni

W latach 2026–2029 na program „Pracownie Kompas Jutra” przeznaczono 200 mln zł. Środki mają służyć wyposażeniu i doposażeniu szkolnych pracowni przyrodniczych oraz praktyczno-technicznych, tak aby umożliwić realizację nowej podstawy programowej.

W 2026 r. o środki mogą ubiegać się organy prowadzące publiczne i niepubliczne szkoły podstawowe, a także jednostki samorządu terytorialnego prowadzące publiczne placówki doskonalenia nauczycieli.

Program przewiduje dla szkoły wsparcie w wysokości od 10 000 do 30 000 zł, przy wymaganym wkładzie własnym.

 

---

Podstawa prawna

Zmiany wynikają z:

• rozporządzenia Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej (Dz.U. z 2026 r. poz. 378);
• rozporządzenia Ministra Edukacji z 22 lipca 2026 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz.U. z 2026 r. poz. 1028) – m.in. w zakresie organizacji i wymiaru zajęć, w tym edukacji zdrowotnej;
• rozporządzenia Ministra Edukacji z 17 lipca 2026 r. w sprawie sposobu nauczania szkolnego oraz zakresu treści dotyczących wiedzy o życiu seksualnym człowieka (...) (Dz.U. z 2026 r. poz. 966) – w zakresie nieobowiązkowych zajęć „edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne”;
• ustawy z 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2026 r. poz. 904) – w zakresie zasad korzystania z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych w szkołach;
• rozporządzenia Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach (Dz.U. z 2026 r. poz. 197) – w zakresie zasad funkcjonowania sklepików i żywienia w szkołach;
• rozporządzenia Rady Ministrów z 6 lipca 2026 r. w sprawie szczegółowych warunków, form i trybu realizacji Rządowego programu (...) „Pracownie Kompas Jutra” na lata 2026–2029 (Dz.U. z 2026 r. poz. 926) – w zakresie finansowego wsparcia wyposażenia i doposażenia szkolnych pracowni przyrodniczych oraz praktyczno-technicznych.