Reforma edukacji 2024-2031

1. Komunikacja (ustna) przede wszystkim

Nadrzędnym celem nauki języka obcego jest skuteczne porozumiewanie się, szczególnie w mowie. Podstawa wskazuje na wykorzystanie języka w praktycznych kontekstach i aranżowanie sytuacji komunikacyjnych bliskich doświadczeniom uczniów i adekwatnych do ich wieku.

W praktyce: język, słownictwo i gramatyka mają służyć wykonywaniu konkretnych zadań komunikacyjnych, a nie być celem samym w sobie.

 

2. Większe znaczenie mediacji i pracy z różnymi formami przekazu

Jednym z siedmiu celów kształcenia (klasy 4-8) jest przekształcanie przekazu – w obrębie tego samego języka, między językami, a także między różnymi formami przekazu: ustną, pisemną i wizualną.

Przykłady:

• przeczytaj informację po angielsku i przekaż jej sens po polsku;
• na podstawie wykresu przygotuj wypowiedź;
• wysłuchaj informacji i przedstaw ją koledze;
• przeczytaj tekst i wspólnie z grupą przygotuj jego ustne podsumowanie.

Warto podkreślić, że podstawa programowa uwzględnia nie tylko tekst i nagranie, ale również przekaz wizualny i audiowizualny. Uczeń ma pracować m.in. z informacjami przedstawionymi w różnych formach i potrafić je przetwarzać.

W praktyce: infografika, mapa, wykres, reklama, film czy materiał internetowy mogą być pełnoprawnym punktem wyjścia do zadania językowego.

 

3. Strategie uczenia się i samoocena

Uczeń ma rozwijać umiejętność samodzielnego uczenia się języka, korzystania ze strategii i technik uczenia się oraz wykorzystywania informacji zwrotnej.

W praktyce oznacza to większą rolę takich elementów jak:

• samoocena;
• refleksja nad własnymi postępami;
• praca z błędem;
• dobór strategii uczenia się;
• korzystanie ze słowników i innych źródeł;
• planowanie dalszej nauki.

 

4. Praca w parach i grupach

Nowa podstawa wyraźnie zakłada wykorzystanie pracy zespołowej. Uczeń ma m.in. współtworzyć wypowiedzi i uzgadniać znaczenie tekstu w parach lub grupach. Interakcja uczeń–uczeń jest istotnym elementem rozwijania kompetencji językowych.

 

5. Kultura i różnorodność

Uczeń ma rozwijać otwartość na różnorodność kulturową, dostrzegać podobieństwa i różnice między kulturami oraz odróżniać stereotypy od faktów dotyczących własnej kultury i kultur społeczności posługujących się danym językiem.

Dla anglisty oznacza to możliwość znacznie szerszego wykorzystywania materiałów kulturowych jako punktu wyjścia do komunikacji i refleksji.  

 

6. Doświadczenia edukacyjne – także na języku obcym

Nowa podstawa wprost zawiera sekcję dotyczącą doświadczeń edukacyjnych w ramach języka obcego nowożytnego. Ich celem jest wspieranie rozwoju językowego, osobistego, psychicznego i społecznego uczniów oraz budowanie ich poczucia sprawczości. Mają mieć charakter praktyczny, rozwijać kompetencje fundamentalne i przekrojowe, umiejętności komunikacyjne oraz współpracę.

Co ważne, podstawa podaje konkretne przykłady. Wśród doświadczeń znajduje się m.in.:

• udział w wydarzeniu związanym z językiem obcym lub kulturą danego obszaru językowego;
• przygotowanie konkursu językowego lub konkursu piosenki obcojęzycznej;
• przygotowanie i przeprowadzenie w grupie dyskusji na określony temat w nauczanym języku obcym.

Co to oznacza dla anglisty?

To jest coś więcej niż „ciekawa lekcja". Doświadczenie edukacyjne powinno dawać uczniowi możliwość zrobienia czegoś rzeczywistego z językiem.

 

7. Język jako narzędzie działania

To właściwie konsekwencja punktów 1–6. Nowa podstawa wyraźnie przesuwa akcent z: „uczę się języka” w kierunku: „używam języka, żeby coś zrobić”. Uczeń ma rozumieć, tworzyć, reagować, przekształcać informacje, współpracować i wykonywać zadania w języku obcym.

 

8. Dwa docelowe poziomy biegłości językowej

Dla pierwszego języka obcego w klasach IV–VIII:

• A2 – poziom oczekiwany;
• B1 – poziom wyższy.

Dla drugiego języka obcego w klasach VII–VIII:

• A1 – poziom oczekiwany;
• A1+ – poziom wyższy.

Nauczyciel może, uwzględniając możliwości uczniów, zdecydować o realizacji podstawy na poziomie wyższym niż oczekiwany.

 

9. Spiralność i kumulatywność pozostają ważną zasadą

Nowa podstawa wprost wskazuje na dwie zasady:

• spiralność – powracanie do wcześniej omawianych zagadnień;
• kumulatywność – nadbudowywanie nowych wiadomości i umiejętności na wcześniejszych.

To ważne przy planowaniu zajęć: nowe treści nie powinny być traktowane jako całkowicie odizolowane jednostki, lecz jako kolejne etapy rozwijania już zdobywanych kompetencji.

 

10. A gdzie w tym wszystkim jest tydzień projektowy?

Tydzień projektowy to osobna zmiana. Nie jest elementem podstawy programowej języka angielskiego. Jest zapisany w ramowym planie nauczania dla szkoły podstawowej jako sposób organizacji pracy szkoły. Jego celem jest rozwijanie praktycznych umiejętności, współpracy, umiejętności interpersonalnych oraz integrowanie wiedzy z różnych przedmiotów. Projekty mają polegać na rozwiązywaniu konkretnego problemu.

I tutaj anglista może odegrać bardzo dużą rolę, mimo że tydzień projektowy nie jest „lekcją angielskiego”.

Przykład

Szkoła organizuje projekt: „Our sustainable school”. 

Uczniowie:

• analizują zużycie energii w szkole;
• zbierają dane;
• projektują rozwiązania;
• przygotowują kampanię;
• tworzą plakaty/filmy;
• prezentują rezultaty.

Anglista może odpowiadać za część językową: „Energy saving campaign – English version”. Uczniowie przygotowują np. hasła, prezentację, film, podcast albo stronę kampanii po angielsku. I właśnie tutaj spotykają się trzy elementy reformy:

• podstawa programowa języka obcego → komunikacja, mediacja, współpraca, doświadczenia edukacyjne
• tydzień projektowy → rozwiązanie konkretnego problemu, praca zespołowa, integracja wiedzy
• praktyczne użycie angielskiego → język służy do stworzenia rzeczywistej kampanii.