Produkt dodany do koszyka

Strefa nauczyciela

STREFA NAUCZYCIELA

Strefa ucznia

STREFA UCZNIA

Strefa szkół

STREFA SZKÓŁ

Sklep online

SKLEP online

Cyfrowa szkoła

CYFROWA SZKOŁA

Artykuły szkoleniowe

Uczenie „do góry nogami”, czyli kilka słów o odwróconej klasie

Agnieszka M. Sendur

Agnieszka Kościńska

Czwarty artykuł z serii „Kształcenie na odległość – wyzwania i możliwości”.

Artykuł 4: Uczenie „do góry nogami”, czyli kilka słów o odwróconej klasie 

Rozwój technologiczny, jaki aktualnie obserwujemy, dotyczy wielu aspektów życia, w tym edukacji. Wśród nowych strategii cyfrowych zyskujących coraz większą popularnością pojawia się flipped classroom, czyli z języka angielskiego: odwrócona klasa. Rozwiązanie to określane jest przez badaczy jako pewna filozofia zarówno nauczania, jak i uczenia się. Nie jest to podejście nowe, ale narzędzia IT, jakie obecnie możemy zastosować, znacznie zwiększają jego atrakcyjność. Tym samym budzi ono coraz większe zainteresowanie nauczycieli. Rozwiązanie to, mimo iż początkowo stosowane w tradycyjnym systemie prowadzenia lekcji tj. w klasie, może być w całości przeniesione na grunt kształcenia zdalnego. Te dwa aspekty sprawiają, że właśnie temu zagadnieniu chciałyśmy poświęcić niniejszy artykuł. 

 

Na czym polega odwrócona klasa?
Odwrócona klasa to podejście często stawiane w opozycji do tradycyjnego stylu prowadzenia lekcji. Powszechnie przyjęty sposób przeprowadzania zajęć polega na tym, że to w ich trakcie uczniowie zapoznają się z nowym materiałem. Lekcje służą prezentacji nowych zagadnień, ćwiczeniu konkretnych umiejętności i sprawdzaniu stopnia opanowania wiedzy. Nauczyciel jest autorytetem i ekspertem w danej dziedzinie. W podejściu odwróconej klasy model ten ulega zmianie. Już nie nauczyciel przedstawia nowy materiał, ale uczniowie samodzielnie się z nim zapoznają. Na lekcji natomiast, z pomocą prowadzącego poszerzają go i utrwalają, a także ćwiczą określone umiejętności. Uczniowie mogą więc zadawać pytania, podejmować dyskusję czy też analizować zjawisko w oparciu o posiadaną już wiedzę.

 

Przygotowania odwróconej lekcji
Prawidłowe i skutecznie zastosowanie strategii odwróconej klasy wymaga od nauczyciela przede wszystkim bardzo dokładnego zaplanowania celów danej lekcji i realizowanych w jej trakcie treści. Na tej podstawie musi on wyszukać lub samodzielnie przygotować materiały dydaktyczne, z których korzystać będą uczniowie. Mogą one przyjąć różną formę – filmów, nagrań, tekstów czy też listy odnośników do konkretnych stron internetowych. Zasoby te muszą być starannie dobrane, przemyślane, odpowiednie do wieku uczniów, możliwości koncentracji i umiejętności przetwarzania informacji. Ważne, aby pochodziły z wiarygodnych źródeł. W przypadku nagrań istotna jest ich długość oraz stopień trudności. Zarówno sposób prezentacji treści, jak i one same muszą wzbudzać zainteresowanie odbiorców.

 

Etapy odwróconej lekcji
Nieodzownym elementem działań nauczyciela jest wprowadzenie uczniów w ideę odwróconej klasy. W tym celu musi on wyjaśnić uczniom korzyści płynące z takiego sposobu pracy, ustalić zasady, a także zachęcić i zmotywować do samodzielnej aktywności. Na tym etapie nauczyciel powinien także przedstawić temat zajęć realizowanych w formie odwróconej oraz ich cele. Jego zadaniem jest także określenie dotychczasowej wiedzy uczniów na dany temat i jej usystematyzowanie. Aby to osiągnąć, można posłużyć się takimi formami pracy jak dyskusja czy też burza mózgów.

Po przygotowaniu zestawu materiałów dydaktycznych nauczyciel udostępnia je uczniom. Jak pisałyśmy już w artykule dot. komunikacji w nauczaniu na odległość, obecnie technologia umożliwia nam korzystanie z wielu sposobów przekazu. Materiał oddany w ręce uczniów musi być uporządkowany nie tylko pod względem treści, ale także formy. W praktyce oznacza to, że uczniowie powinni otrzymać wszystkie zasoby zadane do opracowania w jednym e-mailu, jednym poście czy też w ramach instrukcji do jednej lekcji na tablicy ogłoszeń na jakiejkolwiek platformie wykorzystywanej przez grupę. Niezależnie od zastosowanego sposobu komunikacji należy pamiętać, że uczniowie muszą dokładnie wiedzieć, jakich informacji oczekuje od nich nauczyciel, jakie zadania mają wykonać oraz w jaki sposób. Przekaz musi więc być jasny, zrozumiały, czytelny i precyzyjny.

Kolejny etap lekcji odwróconej to samodzielna praca ucznia, który w swoim własnym tempie zapoznaje się z materiałami przekazanymi przez nauczyciela. Zaznajamia się z udostępnionymi źródłami, szuka dodatkowych informacji i dokonuje ich selekcji, uzupełnia i weryfikuje swoją wiedzę, sporządza notatki – słowem przygotowuje się do tego, aby na następnej lekcji z nauczycielem wykorzystać samodzielnie zdobyte wiadomości. Przygotowane w ten sposób przez ucznia materiały własne mogą także znaleźć zastosowanie jako część jego osobistego e-portfolio, któremu poświęcony był jeden z wcześniejszych artykułów.

W trakcie lekcji w szkole bądź też lekcji prowadzonej zdalnie, za pomocą np. narzędzi do wideokonferencji, nauczyciel uporządkowuje, omawia i weryfikuje informacje prezentowane przez uczniów. To także czas na usystematyzowanie nabytej przez nich wiedzy, wykonanie ćwiczeń praktycznych poszerzających, utrwalających i rozwijających wiedzę oraz umiejętności. Realizacja tego etapu może przebiegać na wiele sposobów. Jednym z nich jest podział uczniów na grupy i wyznaczenie dla nich zadań zgodnych ze stopniem opanowania przez nich wiedzy lub też ich możliwości. W zależności od nauczanego przedmiotu, weryfikacja może przyjąć rozmaite formy – poczynając od dyskusji na dany temat, poprzez przeprowadzanie eksperymentów czy też udział w tworzeniu mini-projektu.

Ostatnim etapem poprawnie przeprowadzonej odwróconej lekcji jest wspólne podsumowanie tematu oraz ustalenie, czy i w jakim zakresie zostały one zrealizowane. Zadaniem nauczyciela jest więc określenie stopnia przyswojenia wiedzy oraz nabycia umiejętności przez uczniów. Ci z kolei dokonują samooceny osiągnięć własnych, jak również kolegów.

 

Korzyści
Zastosowanie strategii odwróconej lekcji wiąże się z wieloma korzyściami zarówno dla nauczyciela, jak i ucznia. Przede wszystkim, wykorzystując tę technikę indywidualizujemy proces uczenia się, dostosowując go do tempa i możliwości poszczególnych osób. Stosując strategię odwróconej klasy, wspieramy uczniów w rozwijaniu umiejętności samodzielnego zdobywania wiedzy, ale także uczymy krytycznego myślenia – kształcimy umiejętność poszukiwania materiałów i oceny ich rzetelności. Dzięki zastosowaniu narzędzi nowych technologii na etapie indywidualnego pozyskiwania informacji oraz przygotowywania się do ich prezentacji na forum klasy, rozwijamy umiejętności funkcjonowania w środowisku cyfrowym i pobudzamy kreatywność.

Wykorzystanie strategii lekcji odwróconych sprawia, że to na uczniach spoczywa odpowiedzialność za proces uczenia się. Zmianie, jak wspomniałyśmy powyżej, ulega rola nauczyciela, a to powoduje zmianę roli ucznia. Nie jest on już biernym odbiorcą informacji, ale aktywnym podmiotem tworzącym je i przetwarzającym. Angażuje się on w proces kształcenia, a tym samym lepiej przyswaja wiedzę.

Pomysł odwróconej klasy wziął swój początek z bardzo praktycznego zjawiska, z jakim spotyka się wielu nauczycieli, tj. absencji uczniów na zajęciach. Zastosowanie tego podejścia w dużym stopniu niweluje ów problem, ponieważ to uczeń sam zdobywa potrzebne mu informacje. Mówiąc metaforycznie, w takim systemie nauczyciel jest przewodnikiem, ale to na uczniu spoczywa odpowiedzialność za dojście do celu.

Strategia odwróconej klasy bardzo dobrze sprawdza się w kształceniu językowym z wielu powodów. Przede wszystkim zasoby Internetu są pełne różnego rodzaju materiałów, których można skutecznie użyć, przygotowując poszczególne zajęcia. Filmy objaśniające zasady gramatyczne, strony internetowe wspomagające proces kształcenia sprawności językowych oferowane przez poszczególne instytucje czy wydawnictwa, w zasadzie niezliczone zasoby sieci w postaci stron z ćwiczeniami umożliwiającymi naukę słownictwa, powszechny dostęp do artykułów obcojęzycznych (także wersji uproszczonych), translatory i słowniki online – to zaledwie wycinek możliwości, z jakich mogą korzystać nauczyciele przy przygotowywaniu materiałów dla uczniów. Dzięki wykorzystaniu dostępnych narzędzi nauczyciele mogą także samodzielnie tworzyć własne materiały.

Także dla uczących się języka obcego zastosowanie podejścia odwróconej lekcji wiąże się z wieloma korzyściami. Samodzielna praca polegająca na przeczytaniu w języku obcym informacji na dany temat umożliwia spokojne sprawdzenie nieznanych słów. Możliwość wielokrotnego odtworzenia obcojęzycznego nagrania oraz skorzystania z możliwości włączenia napisów (jeśli takowa jest zapewniona) pomaga uczniowi w pełni zrozumieć tekst bez ograniczeń czasowych, jakie w warunkach tradycyjnych zajęć są nieuniknione. Brak kontroli nauczyciela oraz obaw przed presją ze strony rówieśników dają szansę zarówno uczniom pracującym wolniej, jak i tym którym wystarczy mniejsza liczba powtórzeń, na optymalne wykorzystanie czasu.

Przemiany, jakie obecnie dokonują się w edukacji obejmują wiele dziedzin. Stąd też konieczne jest, aby nauczyciel był otwarty na nowe podejście do nauczania i uczenia się. Nauczyciel przestaje być jedynym źródłem wiedzy i ekspertem w danej dziedzinie. Może natomiast stać się przewodnikiem w jej poszukiwaniu, partnerem w procesie kształcenia i inspirować ucznia do samodzielnego poszerzania wiedzy. Wykorzystanie możliwości płynących z zastosowania podejścia odwróconej klasy umożliwia realizację tych zadań, a tym samym wpisuje się w nurt działań wspierających ucznia w rozwijaniu kompetencji umożliwiających mu przyszłe funkcjonowanie w społeczeństwie wiedzy.

 

Więcej na temat odwróconej klasy:

Przewodnik dydaktyczny – metoda odwracania klasy w kształceniu dorosłych. 2015. Erasmus+. http://projectiflip.eu/wp-content/uploads/2018/05/iFLIP_IO7_Learning-Guide-on-FTC-in-Adult-Education_PL.pdf

 

 


Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych zgodnie z Polityką prywatności. Jeśli nie wyrażasz zgody, prosimy o wyłącznie cookies w przeglądarce. Więcej →

Zmiany w Polityce Prywatności


Zgodnie z wymogami prawnymi nałożonymi przez Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE, w niniejszym Serwisie obowiązuje nowa Polityka prywatności, w której znajdują się wszystkie informacje dotyczące zbierania, przetwarzania i ochrony danych osobowych użytkowników tego Serwisu.

Przypominamy ponadto, że dla prawidłowego działania serwisu używamy informacji zapisanych w plikach cookies. W ustawieniach przeglądarki internetowej można zmienić ustawienia dotyczące plików cookies.

Jeśli nie wyrażasz zgody na wykorzystywanie cookies w niniejszym Serwisie, prosimy o zmianę ustawień w przeglądarce lub opuszczenie Serwisu.

Polityka prywatności