Produkt dodany do koszyka

Strefa nauczyciela

STREFA NAUCZYCIELA

Strefa ucznia

STREFA UCZNIA

Strefa szkół

STREFA SZKÓŁ

Sklep online

SKLEP online

Cyfrowa szkoła

CYFROWA SZKOŁA

Artykuły szkoleniowe

Komunikacja w nauczaniu na odległość

Agnieszka M. Sendur

Agnieszka Kościńska

„Komunikacja w nauczaniu na odległość” jest pierwszym artykułem z serii „Kształcenie na odległość – wyzwania i możliwości”.

W zapowiedziach tej serii artykułów zostałyśmy przedstawione jako „pasjonatki nauczania online”. Należy się zatem tutaj sprostowanie: jesteśmy pasjonatkami nauczania w ogóle, a nauczanie online traktujemy jako istotne wzbogacenie zajęć w klasie. W związku z koniecznością odnalezienia się w trybie nauczania na odległość nauczycieli, którzy do tej pory mieli niewielki kontakt z taką formą kształcenia, chcemy przybliżyć im świat, w którym wszyscy musimy się jakoś odnaleźć.


E-learning, zdalne nauczanie, kształcenie na odległość, blended-learning, mobile learning – nie są to terminy nowe. Wiele osób korzysta z możliwości, jakie dają nam nowe technologie zarówno w nauczaniu, jak i uczeniu się. Jeszcze więcej osób wie o istnieniu takiego sposobu nauki, ale podchodzi do niego z dużą dozą nieufności, a nauczyciele nierzadko traktują go jako zagrożenie dla swojego zawodu. Czy jednak mają rację? Jako że artykuł ten kierowany jest głównie do nauczycieli uczących języków obcych, będziemy odnosiły się do tematu z perspektywy tej grupy zawodowej. Spróbujemy więc pokazać, czym może być zdalne nauczanie / uczenie się, i jak nauczyciel może odnaleźć się w tej wirtualnej rzeczywistości.


W przypadku języków obcych kształcenie na odległość polega na rozwijaniu kompetencji językowych uczących się za pomocą urządzeń elektronicznych (komputerów, smartfonów, tabletów i in.). Kształcenie zdalne może odbywać się w sposób synchroniczny lub asynchroniczny. To pierwsze przypomina zajęcia w klasie, ponieważ zarówno nauczyciel, jak i uczniowie są w tym samym czasie zalogowani np. na platformę umożliwiającą wideokonferencję. Uczniowie mogą więc wspólnie przyswajać materiał oraz aktywnie uczestniczyć w zajęciach z nauczycielem. Z kolei asynchroniczny sposób prowadzenia zajęć nie wymaga od wszystkich uczestników jednoczesnego spotkania w wirtualnej przestrzeni. Nauczyciel udostępnia materiały lekcyjne i kontroluje sposób wykonania zadań, a uczeń zobowiązany jest do samodzielnej pracy w dowolnym czasie, w ramach terminów określonych przez nauczyciela. Taki system jest dużo bardziej elastyczny, umożliwia uczenie się i wykonywanie zadań we własnym tempie, daje uczącym pełną autonomię w zakresie stopnia zaangażowania, wymaga jednak od nich większej samodyscypliny.


Bez względu na to, czy chcemy ograniczyć się do przesyłania swoim uczniom materiałów dydaktycznych czy też chcemy podejść do nauczania zdalnego w sposób bardziej profesjonalny, punktem wyjścia będzie dla nas komunikacja z uczniem. Musimy więc zacząć od ustalenia narzędzia (narzędzi), jakie będziemy wykorzystywać do przekazywania uczniom materiałów, komunikacji ustnej w celu nauki i ćwiczenia języka mówionego, zadawania zadań, kontroli postępów w nauce itd.
Tradycyjne narzędzia szkolne jak tablica i kreda czy marker, odtwarzacz CD bądź komputer z projektorem musimy zastąpić innymi. Przy braku dostępności szerokiej gamy instrumentów lub przy niewielkich umiejętnościach technicznych nauczyciela, można zacząć od najprostszego sposobu komunikacji na odległość, jakim jest poczta elektroniczna. Za jej pomocą można wysyłać różnego rodzaju materiały, od najprostszego dokumentu tekstowego, pliku pdf, przez pliki dźwiękowe i filmowe, jak również linki do materiałów zamieszczonych w Internecie. Taka opcja jest do przyjęcia w przypadku uzupełniania pracy w sali dodatkowymi materiałami do wykonania w domu, ale mało kto nazwałby taki sposób nauczania e-learningiem.


Nieco bardziej zaawansowanymi narzędziami, które dużo lepiej nadają się do organizowania pracy w sieci są usługi do współdzielenia danych (np. plików tekstowych, audiowizualnych) i ich współedycji, oferujące także możliwość przechowywania plików w tzw. chmurze. Na wspólnym wirtualnym dysku nauczyciel może dzielić się z uczniami plikami, a także tworzyć z nimi wspólne dokumenty. Ten sposób komunikacji i przekazywania materiałów jest bardzo wygodny – wszystko znajduje się w jednym miejscu i nie wymaga od ucznia przeszukiwania całej poczty elektronicznej. Praca w chmurze umożliwia współpracę zarówno w grupach, jak i między grupami uczniów, co może być wykorzystywane między innymi w popularnej w ostatnich latach technice pracy projektowej, jaką jest telekolaboracja (tematyce tej poświęcony będzie jeden z naszych kolejnych artykułów). Przykładowymi usługami tego typu są Google Drive, Dropbox i Microsoft OneDrive.


Jeszcze innym sposobem komunikacji z uczniami są grupy na portalach społecznościowych lub aplikacjach mobilnych. Messenger, Whatsapp czy czat na Skypie to przecież narzędzia używane nie tylko przez naszych uczniów, ale przez nas samych. Nic nie stoi więc na przeszkodzie, aby wykorzystać je jako skuteczne sposoby wspomagające zdalne nauczanie. Interakcje odbywające się pomiędzy uczniami, pomimo iż zainicjowane przez nauczyciela, dają im możliwość wypowiadania się i rozwijania swoich kompetencji językowych na różnych płaszczyznach. Prosty komunikat typu: „Witajcie! Co słychać? Napiszcie jakie macie plany na dzisiaj”, może stać się szansą do zainicjowania dłuższej rozmowy oraz zachęcenia nawet mniej odważnych uczniów do udziału w akcie komunikacji w języku obcym. Taka interakcja odbywa się bez dominacji nauczyciela, a każdy uczestnik może być zarówno nadawcą, jak i odbiorcą komunikatu.


Treści nauczania oraz materiały dydaktyczne można także zamieścić na własnej stronie internetowej albo na blogu. Obecnie nie jest to trudne przy możliwościach, jakie dają nam dostawcy usług internetowych oferujący systemy zarządzania treścią, tacy jak na przykład Google Sites, Wix, Wordpress czy też Blogger. Dzięki nim przeciętny użytkownik nie posiadający zaawansowanej wiedzy technicznej jest w stanie dzisiaj stworzyć swoją własną darmową stronę. Dostęp do takiej strony lub blogu może być otwarty, tak aby każdy mógł skorzystać z zamieszczonych na niej treści. Można też prowadzić je w formie zamkniętej, tylko dla swoich uczniów. Trzeba jednak mieć świadomość, że obydwa te narzędzia mają na celu przekazywanie treści, nie zaś interakcję, która w nauczaniu języka jest absolutnie niezbędna.


I wreszcie najbardziej profesjonalna forma zdalnego nauczania – platforma edukacyjna. Platformy mogą być różne – płatne i bezpłatne, oferowane przez instytucje, jak również prowadzone indywidualnie przez samych nauczycieli.


Wiele szkół, w tym także językowych, uczelni wyższych i innych instytucji, które zajmują się edukacją albo też zapewniają kształcenie swoim pracownikom, posiada własne platformy edukacyjne. Najbardziej popularną jest zapewne darmowa platforma Moodle, która daje swoim użytkownikom wiele możliwości – od umieszczania wszelkiego rodzaju materiałów dydaktycznych w kursach, komunikacji z uczestnikami za pomocą wiadomości, forum czy czatu, po interaktywne testy.


Nauczyciele, którzy nie posiadają dostępu do platformy edukacyjnej w swojej macierzystej instytucji lub też nie mają odpowiedniego wsparcia ze strony osób korzystających już wcześniej z takiego rozwiązania, mogą skorzystać z darmowych narzędzi takich, jak na przykład Edmodo czy Google Classroom. Są to ogólnodostępne platformy edukacyjne dające nauczycielom możliwości tworzenia zajęć zdalnych, zamieszczania i wymiany plików, konstruowania zadań, a także komunikowania się z kursantami.

Trzeba zauważyć, że w sytuacji konieczności pracy zdalnej nauczyciele języków obcych, są w bardzo komfortowej sytuacji. Wydawnictwa językowe oferują im bowiem ogromne wsparcie w postaci dostępu do zdigitalizowanych podręczników, platform cyfrowych dostosowanych do podręczników kursowych oraz innych materiałów dydaktycznych. Dzięki temu mają możliwość założenia wirtualnej klasy, mogą komunikować się z uczniami, zadawać im zadania i monitorować ich postępy, a także, poprzez wykorzystanie innych funkcjonalności, skutecznie motywować do nauki.


Nie jest naszym celem przedstawienie Państwu instrukcji użytkowania czy też szczegółowego opisu możliwości przedstawionych powyżej narzędzi, można je bowiem łatwo znaleźć w sieci. Chciałyśmy natomiast przybliżyć tym z Państwa, dla których zdalne nauczanie jest całkowitą nowością, wirtualny, ale jakże rzeczywisty świat zdalnego nauczania. Tematem przewodnim tego artykułu jest zwrócenie uwagi nauczycieli na nieodzowny element poprawnie zaprojektowanego kursu języka obcego prowadzonego w formie zdalnej, tj. na konieczność komunikacji pomiędzy nauczycielem a uczniami. Uczniowie bowiem muszą mieć wsparcie ze strony nauczyciela nie tylko w postaci przygotowanego przez nich materiału, ale także informacji zwrotnej co do jakości ich pracy, dokonanych postępów czy też zachęty do dalszych działań. Krótka wiadomość głosowa czy filmik video zrobiony za pomocą ogólnie dostępnych darmowych aplikacji, skierowane indywidualnie do każdego ucznia mogą stanowić istotny czynnik motywujący do dalszej nauki. Realizowanie zajęć w formie zdalnej nie oznacza, że możemy uczniów w procesie kształcenia zostawiać samych sobie z materiałami edukacyjnymi. Rozmawiając z uczniami, wymieniając opinie, oceniając ustnie, pytając i zachęcając do interakcji w świecie wirtualnym, nie tylko motywujemy ich do dalszych aktywności językowych, ale także uczymy praktycznego zastosowania języka obcego.


Kształcenie na odległość, mimo, że często niezbędne w celu realizacji procesu dydaktycznego, wymaga uczestnictwa i zaangażowania nauczyciela. To on jest organizatorem procesu uczenia się i to on prowadzi ucznia do nabywania wiedzy. W tych zadaniach nie zastąpią go nawet najlepsze rozwiązania technologiczne ani najbardziej inspirujące aplikacje. Pamiętajmy więc o tym i nie bójmy się wykorzystywać możliwości kształcenia zdalnego jako jednej z form pracy z uczniami.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych zgodnie z Polityką prywatności. Jeśli nie wyrażasz zgody, prosimy o wyłącznie cookies w przeglądarce. Więcej →

Zmiany w Polityce Prywatności


Zgodnie z wymogami prawnymi nałożonymi przez Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE, w niniejszym Serwisie obowiązuje nowa Polityka prywatności, w której znajdują się wszystkie informacje dotyczące zbierania, przetwarzania i ochrony danych osobowych użytkowników tego Serwisu.

Przypominamy ponadto, że dla prawidłowego działania serwisu używamy informacji zapisanych w plikach cookies. W ustawieniach przeglądarki internetowej można zmienić ustawienia dotyczące plików cookies.

Jeśli nie wyrażasz zgody na wykorzystywanie cookies w niniejszym Serwisie, prosimy o zmianę ustawień w przeglądarce lub opuszczenie Serwisu.

Polityka prywatności